Grandmama

Ο σακχαρώδης διαβήτης στην Τρίτη Ηλικία

Από τον Χάρη Δημοσθενόπουλο

MMedSci.PhDc, κλινικό διαιτολόγο, Προϊστάμενο Διαιτολογικού Τμήματος ΓΝΑ Λαϊκό, μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας, (www.dimosthenopoulos.gr).



Τα άτομα της Τρίτης ηλικίας αποτελούν ούτως ή άλλως μία ομάδα του γενικού πληθυσμού με αρκετά διαφοροποιημένες διατροφικές ανάγκες και γι’ αυτό και οι διαιτητικές οδηγίες για τους ηλικιωμένους με διαβήτη διαφέρουν σε αρκετά σημεία από τις γενικές συστάσεις που ισχύουν για τους υπόλοιπους διαβητικούς.

Η ιδιαιτερότητα των ηλικιωμένων

Αντίθετα με τον γενικό πληθυσμό στους διαβητικούς ηλικιωμένους συχνά δεν υπάρχει πρόβλημα παχυσαρκίας ενώ μπορεί να υπάρχει υψηλό ποσοστό υποσιτισμού, που συνδέεται πιθανώς με παθολογικές καταστάσεις, με τη μειωμένη κινητικότητα αλλά και με οικονομικο-κοινωνικούς λόγους. Ενώ η γενική σύσταση για τα νεαρότερα διαβητικά άτομα είναι να μειώνεται το λίπος, η ζάχαρη και το αλάτι στη διατροφή, αυτό δεν ισχύει και για κάθε ηλικιωμένο με διαβήτη. Την ίδια στιγμή, μία κακή ή όχι συστηματική και καλά δομημένη διατροφή μπορεί συχνά να αποτελεί αιτία υπογλυκαιμιών και γενικά κακής γλυκαιμικής ρύθμισης.

Η ανάγκη διατροφικής αξιολόγησης από ειδικό

Η κακή στοματική υγεία, οι επιδράσεις ορισμένων φαρμάκων στο πεπτικό σύστημα, η περιορισμένη κινητικότητα, επιδεξιότητα και όραση μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τη διατροφή αυτών των ατόμων. Επίσης η πρόσληψη υγρών είναι συχνά χαμηλότερη στους ηλικιωμένους, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους ασθένειας. Έτσι, οι ηλικιωμένοι πρέπει να έχουν μια διατροφική αξιολόγηση και ατομικές συμβουλές από έναν διαιτολόγο για την αντιμετώπιση τομέων που προκαλούν ανησυχία, όπως η ανάγκη για πρόσθετες θερμίδες, για ειδικά συμπληρώματα γεύματος και αντικαταστάσεις, για την αποφυγή ή αντιμετώπιση της μείωσης βάρους και άλλα.

Τι να βάλετε στο πιάτο σας

Παρόλο που δεν μπορεί να δημιουργηθεί ένα πρότυπο διατροφής που να ταιριάζει σε όλους, και είναι απαραίτητη η εξατομίκευση, συστήνεται περίπου το 45-55% των συνολικών ημερήσιων θερμίδων να προέρχονται από υδατάνθρακες, (τόσο απλούς όσο και σύνθετους υδατάνθρακες). Αυτό που σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας είναι ότι οι καλύτερες επιλογές όσον αφορά τους υδατάνθρακες, είναι τα τρόφιμα που είναι υψηλά σε φυτικές ίνες. Ένα άλλο 25-35 % των ημερήσιων θερμίδων μπορεί να προέλθει από το λίπος, κυρίως από τα μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά. Το υπόλοιπο των θερμίδων θα πρέπει να προέρχεται από πρωτεΐνες. Αυτό όμως μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με την κατάσταση και τις απαιτήσεις υγείας του ατόμου. Για παράδειγμα, ένας διαβητικός που έχει ταυτόχρονα και νεφρική νόσο, θα πρέπει να κρατήσει την πρόσληψη πρωτεΐνης του σε χαμηλότερο ποσοστό.

Ποια τρόφιμα να επιλέξετε

Όλοι οι διαβητικοί πρέπει να τρώνε τουλάχιστον 130 γραμμάρια υδατανθράκων την ημέρα. Η Αμερικανική Ένωση Διαβήτη συνιστά την επιλογή προϊόντων ολικής αλέσεως και πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά λαχανικών. Βασικές επιλογές ολικής άλεσης περιλαμβάνουν τρόφιμα, όπως το πλιγούρι βρώμης, το καστανό ρύζι, τα ζυμαρικά ολικής άλεσης και η κινόα, αλλά και δημητριακά από αλεύρι ολικής άλεσης, από βρώμη ή κριθάρι. Επίσης, καλές επιλογές αποτελούν τα αμυλούχα λαχανικά που περιλαμβάνουν την κολοκύθα, τα πράσινα μπιζέλια, το καλαμπόκι, τα φασόλια και τις φακές. Ας έχουμε υπόψη μας ότι τα άτομα της τρίτης ηλικίας πρέπει να καταναλώνουν τρεις με πέντε μερίδες λαχανικών ημερησίως. Οι επιλογές περιλαμβάνουν μπρόκολο, χόρτα, κουνουπίδι, σέλινο και σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά.

Πρωτεΐνες και λίπος

Ένα πρόβλημα με τους ηλικιωμένους διαβητικούς είναι ότι μπορεί να μην καταναλώνουν σωστή ποσότητα πρωτεΐνης, γεγονός που οδηγεί σε σημαντική απώλεια βάρους. Γι’ αυτό υγιεινά τρόφιμα, πλούσια σε πρωτεΐνες, όπως ψάρια, κοτόπουλο χωρίς δέρμα ή γαλοπούλα, γαλακτοκομικά προϊόντα, μη λιπαρά ή χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και όσπρια πρέπει να υπάρχουν καθημερινά στο διαιτολόγιο τους. Επιπλέον, απαιτείται λίπος για την καλή και σωστή λειτουργία του σώματος, που μπορούν να παίρνουν από τρόφιμα όπως το ελαιόλαδο, τα καρύδια και τα αβοκάντο αλλά και τα ψάρια, ο λιναρόσπορος ή τα καρύδια.

Εξαιρέσεις

Επειδή ένα ηλικιωμένο άτομο που πάσχει από διαβήτη μπορεί να έχει και άλλα προβλήματα υγείας, όπως δυσκοιλιότητα, άνοια, καρδιακές παθήσεις ή κακή όρεξη, συνιστώνται κάποιες εξαιρέσεις σε μια τυπική διατροφή διαβήτη. Για παράδειγμα, τα πλήρη λιπαρά γαλακτοκομικά προϊόντα ενδέχεται να μην περιλαμβάνονται στον κατάλογο βασικών τροφίμων για ηλικιωμένους διαβητικούς, αλλά μπορεί να βοηθήσουν έναν ηλικιωμένο ασθενή να διατηρήσει το σωματικό βάρος και τη δύναμή του. Παράλληλα, εάν μια μικρή ποσότητα ζάχαρης βοηθάει κάποιον να τρώει πιο θρεπτικά τρόφιμα, μπορεί να θεωρηθεί ως μία καλή επιλογή για την ενίσχυση της ενεργειακής πρόσληψης των ηλικιωμένων.