Grandmama

Δραστηριότητες για φροντιστές και ηλικιωμένους

Από την Ελευθερία Μπερδέκλη

Ψυχολόγο



Ηλικιωμένοι και φροντιστές περνούν αρκετό χρόνο μαζί. Πέρα από τις καθημερινές δραστηριότητες ρουτίνας που κάνουν μαζί, έχουν επιπλέον χρόνο που τους επιτρέπει να αλληλεπιδράσουν και να αξιοποιήσουν προς όφελός τους.

Ο ρόλος του φροντιστή είναι σημαντικός όχι μόνο στις καθημερινές δραστηριότητες αυτοσυντήρησης, αλλά και για το συναισθηματικό και ψυχολογικό κομμάτι του ηλικιωμένου, ενώ και ο χρόνος του ίδιου του φροντιστή γίνεται πιο ενδιαφέρων αν αξιοποιηθεί κατάλληλα. Είναι καλό να αποφεύγονται οι ώρες σιωπής μεταξύ των δυο καθώς και οι ξεχωριστές δραστηριότητες. Μικρά ομαδικά παιχνίδια ή δραστηριότητες που επιτρέπουν γέλιο, διασκέδαση, εξάσκηση γνωστικών λειτουργιών και κυρίως εγκαθίδρυση ενός αξιοπρεπή τρόπου συνύπαρξης, αποτελούν ιδανικές λύσεις.

«Το κουτί της συζήτησης»

Αποτελεί μια πολύ καλή ευκαιρία αλληλεπίδρασης, συζήτησης, ενθάρρυνσης προφορικής επικοινωνίας και εξάσκησης μνήμης. Διαλέγουμε από κοινού θέματα συζήτησης, τα καταγράφουμε σε μικρές καρτέλες και τα τοποθετούμε σε ένα κουτί. Κάθε μέρα ή μια μέρα την εβδομάδα, τραβάει ο ηλικιωμένος από μια κάρτα και ανάλογα με το θέμα που αναγράφεται, η συγκεκριμένη ημέρα θα είναι αφιερωμένη σε αυτό. Θα γίνονται συζητήσεις για το πώς γίνονταν τα πράγματα παλιά, θα γίνονται προβολές video για το πώς γίνονται τα πράγματα τώρα, θα πραγματοποιούνται (αν είναι δυνατόν) δραστηριότητες ή παιχνίδια που άπτονται του θέματος.

Ενδεικτικά θέματα συζήτησης: μουσική, ταινίες, ρούχα, βιβλία, αθλήματα, φαγητά, ποτά, μόδα, αθλήματα, αυτοκίνητα, ταξίδια…

Η συγκεκριμένη δραστηριότητα είναι ιδανική ώστε να ξεκινήσει να δομείται μια σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ φροντιστή και ηλικιωμένου. Αποτελεί μια ευκαιρία αλληλεπίδρασης μεταξύ τους, ανταλλαγής εμπειριών και φυσικά διασκέδασης.

Οι πιο «κλειστοί» ηλικιωμένοι είναι πιθανόν μέσω αυτού του «κουτιού» να αρχίσουν να γίνονται πιο ομιλητικοί και επικοινωνιακοί. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πολύ βοηθητικό το να άπτονται τα θέματα του ενδιαφέροντός τους.

Ευχετήριες κάρτες

Μια απλή δημιουργική δραστηριότητα που μπορεί να γίνει σε συνεργασία μεταξύ φροντιστή και ηλικιωμένου είναι η κατασκευή ευχετήριων καρτών. Οι κάρτες θα φτιάχνονται με αφορμή γενέθλια, γιορτές, επετείους, ή άλλα ιδιαίτερα γεγονότα σημαντικών ανθρώπων και φίλων του ηλικιωμένου. Τα υλικά που θα χρειαστούν θα είναι κυρίως χαρτόνια και χρώματα.

Οι κάρτες θα διακοσμούνται με βάση την επιθυμία και το γούστο του ηλικιωμένου, αλλά όπου χρειάζεται υποστήριξη, ο φροντιστής θα βοηθά (π.χ. στη χρήση ψαλιδιού αν αυτό δεν είναι εφικτό από τον ίδιο).

Ο ηλικιωμένος με αυτόν τον τρόπο θα έχει την ευκαιρία να εκφράσει τα συναισθήματά του, και τις ευχές του σε σημαντικούς ανθρώπους της ζωής του, χαρίζοντάς τους κάτι που μπορεί μείνει ως ενθύμιο. Ενώ και για τον φροντιστή είναι μια ιδιαίτερη στιγμή καθώς θα βοηθήσει ανθρώπους να δεθούν μεταξύ τους και να διακινηθούν όμορφες ευχές και βαθιά συναισθήματα.

Extra tip: Η ευχετήρια κάρτα μπορεί να γίνει γράμμα ή επιστολή προς κάποιον που επιθυμεί το ηλικιωμένο άτομο. Είναι πολύ σημαντικό το ηλικιωμένο άτομο να γνωρίζει ότι ο φροντιστής μπορεί να τον βοηθήσει να γράψει προς αγαπημένα πρόσωπα.

Περιποίηση σώματος–προσώπου

Η παραπάνω δραστηριότητα αφορά κυρίως ηλικιωμένες γυναίκες, όπου είναι σημαντικό με τον φροντιστή τους να επιλέξουν μια ημέρα που θα είναι συγκεκριμένη κάθε εβδομάδα και θα είναι η «ημέρα περιποίησης». Σε όλες τις γυναίκες αρέσει να φροντίζουν τον εαυτό τους, τα μαλλιά τους, τα νύχια τους, να μυρίζουν όμορφα.

Κάθε εβδομάδα το δωμάτιο θα μετατρέπεται σε ένα μικρό spa, και θα ξεκινά μια μίνι περιποίηση. Κρέμες προσώπου, σώματος, αρώματα, χτένες μαλλιών, κραγιόν, μανό είναι όλα τα απαραίτητα προϊόντα που θα χρειαστούν.

Extra tip: Η συγκεκριμένη δραστηριότητα μπορεί εύκολα να γίνει πηγή ανταλλαγής εμπειριών αλλά και μάθησης παλιών μυστικών ομορφιάς. Συνήθως οι ηλικιωμένες γυναίκες έχουν τα δικά τους μυστικά προϊόντα ομορφιάς ή συνήθειες που ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένες παλαιότερα. Είναι η κατάλληλη ευκαιρία λοιπόν να δοκιμαστούν και από τους νεότερους.

Διάβασμα

Συνηθισμένη δραστηριότητα για πολλούς αποτελεί η ανάγνωση ενός βιβλίου. Η δυνατότητα όρασης των ηλικιωμένων ανθρώπων όμως είναι συνήθως μειωμένη και αυτό τους οδηγεί τις περισσότερες φορές στο να ξεχνούν τα βιβλία και τον μαγικό αυτόν κόσμο. Επιλέξτε από κοινού βιβλία που αρέσουν και στους δυο, ώστε να υπάρχει αμφίπλευρο ενδιαφέρον ανάγνωσης και ξεκινήστε την «δυνατή» ανάγνωση.

Extra tip: Μπορείτε να μαγνητοφωνήσετε την ανάγνωση και να την προσφέρετε σε οργανώσεις για άτομα με τύφλωση ή οίκους ευγηρίας για να άλλους ηλικιωμένους. Η συνεχής προσφορά στο κοινωνικό σύνολο αποτελεί ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και ικανοποιεί μια από τις βασικότερες ανάγκες του ανθρώπου: να ανήκει σε μια ομάδα και να προσφέρει.

Σταυρόλεξο

Χρησιμοποιώντας ένα φωτοτυπικό μπορεί να γίνει μεγέθυνση ενός σταυρόλεξου και να δοθεί στο ηλικιωμένο άτομο, το οποίο θα κληθεί να το λύσει είτε μόνο του είτε μαζί με τον φροντιστή. Αν στο τέλος κάποια λέξη δεν μπορεί να τη βρει κανένας από τους δυο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί βοήθεια από το διαδίκτυο.

Extra tip: Τα παιχνίδια γνώσεων αλλά και λέξεων βοηθούν πολύ τόσο στην εξάσκηση γνωστικών δεξιοτήτων όσο και στη διασκέδαση φυσικά. Παίξτε κρεμάλα, τρίλιζα, scrabble, ενώ μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και την τεχνολογία, κατεβάζοντας εφαρμογές με παιχνίδια γνώσεων. Για τους πιο τολμηρούς και η παντομίμα αποτελεί ένα άκρως διασκεδαστικό παιχνίδι.

Σωματική άσκηση

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η σωματική άσκηση ασκεί ευεργετική επίδραση τόσο στο σώμα όσο και στην ψυχή των ανθρώπων. Η δυνατότητα όμως άσκησης μειώνεται με το πέρασμα χρόνου, καθώς οι σωματικές αντοχές σιγά σιγά λιγοστεύουν και παράλληλα φαίνεται ότι χάνεται και η διάθεση για σωματική εξάσκηση.

Ο φροντιστής είναι σημαντικό όμως να επιμένει στην σωματική άσκηση σε καθημερινή βάση, ανάλογα πάντα φυσικά από την κατάσταση του ηλικιωμένου. Υπάρχει πληθώρα δραστηριοτήτων μέσω των οποίων επιτυγχάνεται η σωματική άσκηση, η οποία με τη σειρά της βοηθά να διατηρηθούν οι υπάρχουσες σωματικές και γνωστικές ικανότητες του ατόμου. Ο χορός, το περπάτημα, μια βόλτα με τον σκύλο, τα ψώνια στην τοπική αγορά, κάποιες συγκεκριμένες ασκήσεις που έχουν προταθεί από φυσιοθεραπευτή ή γυμναστή αποτελούν κάποιες ενδεικτικές προτάσεις.

Extra tip: Μην ξεχνάτε τις δουλειές του σπιτιού, όπου όχι μόνο βοηθούν τον ηλικιωμένο να κινείται μέσα στο σπίτι, αλλά του δίνουν την δυνατότητα να νιώσει χρήσιμος και αυτόνομος, καθώς μπορεί ακόμα να διατηρήσει καθαρό και τακτοποιημένο τον προσωπικό του χώρο.

Υπέροχες μυρωδιές

Η όσφρηση αποτελεί μια από τις σημαντικές αισθήσεις του ανθρώπινου οργανισμού, καθώς συνδέεται με αναμνήσεις και εμπειρίες ζωής. Μια μυρωδιά μπορεί να χαραχτεί για χρόνια στη μνήμη μας και να αποτελέσει το έναυσμα νοητής αναβίωσης γεγονότων και καταστάσεων του παρελθόντος.

Η δραστηριότητα που προτείνεται βοηθά το άτομο στην εξάσκηση της ικανότητας της όσφρησης και δίνει την ευκαιρία συζήτησης γύρω από το τι θυμίζει στον καθένα η συγκεκριμένη μυρωδιά.

Σε χάρτινα κυπελάκια, ο φροντιστής τοποθετεί ποικιλία αντικειμένων με έντονη μυρωδιά, όπως μπαχαρικά, λουλούδια, και ό,τι άλλο μπορεί να μυρίζει έντονα και να διεγείρει την οσμή του ηλικιωμένου. Αμέσως μετά είτε κλείνει τα κυπελάκια ώστε να μη φαίνεται τι υπάρχει μέσα αλλά να μπορεί να βγαίνει η μυρωδιά, είτε κλείνει τα μάτια του ηλικιωμένου ατόμου, ο οποίος καλείται να πει τι είναι αυτό που μυρίζει και φυσικά στη συνέχεια να εκφράσει την προσωπική του άποψη ή ανάμνηση από τη συγκεκριμένη μυρωδιά.

Extra tip: Η συγκεκριμένη δραστηριότητα μπορεί αν τροποποιηθεί ώστε να εξασκηθούν και οι υπόλοιπες αισθήσεις του ηλικιωμένου ατόμου. Μπορεί να γίνει με διάφορες γεύσεις, διαφορετικές υφές, μουσικές, εικόνες/φωτογραφίες που θα δώσουν το έναυσμα συζήτησης αλλά και εξάσκησης της μνήμης.

Για ενεργοποίηση και επιπλέον εξάσκηση της μνήμης και κυρίως της βραχύχρονης υπάρχουν πολλές δραστηριότητες που μπορεί να γίνονται σε στυλ παιχνιδιού. Για παράδειγμα, από την αρχή της ημέρας ο φροντιστής λέει μια πρόταση στο ηλικιωμένο άτομο, και του ζητά να τη θυμάται καθώς θα του ζητήσει μέσα στην ημέρα να την επαναλάβει. Για να γίνεται πιο διασκεδαστική η συγκεκριμένη δραστηριότητα, μπορεί η πρόταση, που θα ζητήσει ο φροντιστής στον ηλικιωμένο να θυμάται να είναι και λίγο αστεία ή φανταστική.