Grandmama

Η διαχείριση του πένθους του φροντιστή

Από την Ελευθερία Μπερδέκλη

Ψυχολόγο



Οι φροντιστές ηλικιωμένων ανήκουν στους ανθρώπους, που λόγω του επαγγέλματός τους, καλούνται συχνά να διαχειριστούν απώλειες, καθώς και το επικείμενο πένθος.

Το πένθος αποτελεί μια φυσική αντίδραση απέναντι σε οποιαδήποτε απώλεια συμβαίνει γύρω μας. Η απώλεια αυτή αφορά κατά κύριο λόγο τον θάνατο ενός ανθρώπου, μπορεί όμως να αφορά την απώλεια συνηθειών ή καταστάσεων που ζούσαμε μαζί με κάποιον άνθρωπο, την απώλεια χαρακτηριστικών - ικανοτήτων που φθίνουν και χάνονται με τον χρόνο, ή μπορεί να αφορά τις οποιεσδήποτε μεταβάσεις συμβαίνουν στη ζωή.

Η διαχείριση του πένθους αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του ρόλου του φροντιστή, καθώς τις περισσότερες φορές καλείται να αντιμετωπίσει ένα ευρύ φάσμα απωλειών. Προσέχοντας και φροντίζοντας κάποιον ηλικιωμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα, ένας φροντιστής ξεκινά –καθώς τα χρόνια περνούν κι ο ηλικιωμένος μεγαλώνει κι άλλο ή υγεία του χειροτερεύει- από τη διαχείριση της απώλειας χαρακτηριστικών της προσωπικότητας του ανθρώπου που γνώρισε πριν χρόνια. Ο επικείμενος θάνατος δεν φαντάζει πια μακρινός, γεγονός που οδηγεί σε  μια φυσιολογική, αλλά απαραίτητη πλέον αντιμετώπιση του πένθους και της θλίψης που τον συνοδεύουν. Όταν προκύψει και η φυσική απώλεια, ο φροντιστής θα πρέπει να διαχειριστεί αναμνήσεις που είχε μαζί με αυτό το άτομο, καθώς και την απώλεια ή την ακύρωση μελλοντικών στόχων που είχαν θέσει από κοινού. Ο θάνατος του ηλικιωμένου είναι συνήθως έντονα συναισθηματικά φορτισμένος και για τον φροντιστή όπως φυσικά και για την οικογένεια του ηλικιωμένου. Ιδιαίτερα επώδυνη –όπως είναι προφανές- είναι η απώλεια, για τους φροντιστές εκείνους που έχουν αναλάβει χρόνια τη φροντίδα κάποιου ηλικιωμένου και έχουν συνδεθεί βαθιά μαζί του, χωρίς βέβαια αυτό να υποβιβάζει τη θλίψη που μπορεί να νιώσει ένας φροντιστής μπροστά στην απώλεια ενός ηλικιωμένου που γνώριζε λιγότερο διάστημα.

Η θλίψη μερικές φορές προκύπτει αργότερα

Η θλίψη μπορεί να βιωθεί άμεσα, όμως μπορεί να καθυστερήσει, καθώς η συναισθηματική απώλεια μπορεί να διαπιστωθεί πιο αργά. Είναι ανθρώπινο χαρακτηριστικό να πονάμε για κάποιον περισσότερο όσο περνά ο καιρός, καθώς μέρα με τη μέρα η απώλεια μεγαλώνει, όπως και η συνειδητοποίηση ότι δεν υπάρχει πια το άτομο που αγαπούσαμε.

Ανακούφιση και ενοχές

Πέρα από τη θλίψη όμως, οι φροντιστές μπορεί να βιώνουν και άλλα συναισθήματα, όπως ανακούφιση, η οποία συνήθως φέρει και μια υποβόσκουσα ενοχή. Όμως η ανακούφιση που σχετίζεται με το ότι ο άνθρωπος που υπέφερε, δεν υποφέρει πια, και ότι ο φροντιστής πλέον δεν νιώθει ανήμπορος να βοηθήσει τον ηλικιωμένο που είχε απέναντί του, είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα το οποίο χρειάζεται να εκφραστεί.

Τι θα μπορούσε να βοηθήσει στη διαχείριση του πένθους

Η διαχείριση του πένθους είναι κάτι προσωπικό, βιώνεται ξεχωριστά και διαφορετικά από κάθε άνθρωπο και εξαρτάται από πάρα πολλούς παράγοντες, συνειδητούς και μη.

Το σημαντικό είναι ο φροντιστής να είναι υποστηρικτικός με τον εαυτό του και τα όσα νιώθει, να διασφαλίζει τον χώρο και τον χρόνο του, αλλά και να κατανοεί όσους βρίσκονται γύρω και δεν γνωρίζουν τι να πουν και τι να κάνουν.

*Είναι φυσιολογικό να νιώθει θλίψη ο φροντιστής και δεν χρειάζεται ούτε να το κρύψει ούτε να προσπαθήσει να υποδυθεί κάτι διαφορετικό. Το να μιλήσει σε κάποιον, είτε μέλος της οικογένειας, είτε φίλο, συνάδελφο ή σύμβουλο αποτελεί πάντα μια καλή ιδέα διαχείρισης του πένθους.

*Κάποια επαγγέλματα είναι ιδιαίτερα απαιτητικά, όχι μόνο σωματικά, αλλά και συναισθηματικά. Για τον φροντιστή, η απώλεια αποτελεί μέρος της εργασίας, γεγονός που χρειάζεται προσεκτική αντιμετώπιση. Η συμμετοχή σε μια ομάδα υποστήριξης ή η ατομική θεραπευτική ψυχολογική στήριξη βοηθούν στο να ανταπεξέλθει κάποιος σε τόσο επώδυνες συνθήκες εργασίας.

*Ο φροντιστής ίσως κάποια στιγμή στην καριέρα του κληθεί να αντιμετωπίσει ένα ιδιαίτερα βαρύ πένθος και ίσως χρειαστεί να πάρει απόσταση – άδεια από το επάγγελμα. Πρόκειται για μία προσωπική ανάγκη που είναι φυσιολογικό και αποδεκτό να πραγματοποιηθεί, καθώς ο οργανισμός πάντα μας προειδοποιεί για τις ανάγκες του και εμείς χρειάζεται να τον ακούσουμε και να του δώσουμε αυτό που έχει ανάγκη.