Grandmama

Βρείτε αξιόπιστο φροντιστή
με συστάσεις

πατήστε εδώ

Υποστήριξη για τον φροντιστή του ασθενή με Αλτσχάιμερ

από την Άννα Δάλλα

grandmama team



Όλοι οι ειδικοί που ασχολούνται με την άνοια τονίζουν ότι καμία προσέγγιση για την αντιμετώπισή της δεν είναι ολοκληρωμένη εφόσον δεν περιλαμβάνει πρώτον την ενεργό συμμετοχή του φροντιστή στη θεραπεία του ασθενή και δεύτερον τη συστηματική υποστήριξη του ίδιου του φροντιστή από το ευρύτερο περιβάλλον. Όπως οι ασθενείς, έτσι και οι φροντιστές των ατόμων με άνοια έχουν ανάγκες που ποικίλλουν ευρύτατα· γι’ αυτό, είναι ζωτικής σημασίας και η δική τους φροντίδα να διαμορφώνεται βάσει της «αξιολόγησης των αναγκών» του καθενός ξεχωριστά.

Όπως είναι αναμενόμενο, όταν κάποιος διαγιγνώσκεται με Αλτσχάιμερ ή κάποια άλλη μορφή άνοιας, η προσπάθεια όλων, συγγενών, γιατρών και φροντιστών, επικεντρώνεται στο να τον βοηθήσουν, να τον στηρίξουν και να τον φροντίσουν όσο καλύτερα γίνεται. Έτσι, οι ανάγκες και οι δυσκολίες του ασθενούς έρχονται στο προσκήνιο και το μέλημα όλων είναι να τις αντιμετωπίσουν. Το ζήτημα είναι ότι –και όσοι έχουν σχετική εμπειρία το γνωρίζουν καλά- η άνοια δημιουργεί πολλά προβλήματα και δυσκολίες όχι μόνο στον ασθενή αλλά και στο περιβάλλον του και κυρίως στον φροντιστή ή τους φροντιστές του, που καλούνται να τον υποστηρίξουν σε όλες τις καθημερινές του δραστηριότητες και παράλληλα να αναλάβουν τη θεραπεία, πάντα βέβαια σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό του. Γι’ αυτό και ένα σημείο που πάντα τονίζουν οι επιστήμονες που ασχολούνται με την άνοια, είναι η ανάγκη της καλής ενημέρωσης αλλά και υποστήριξης των φροντιστών κατά τη δύσκολη πορεία της εξέλιξης της ασθένειας των ανθρώπων που φροντίζουν.

Εκπαιδεύοντας τον φροντιστή

Είναι πολύ σημαντικό, οι φροντιστές να αποκτήσουν βασικές γνώσεις γύρω από την άνοια και να εκπαιδευτούν στην αναγνώριση και τη διαχείριση των συμπτωμάτων του ασθενούς που φροντίζουν τόσο ώστε να μπορούν να τα περιγράψουν στον θεράποντα ιατρό όσο και ώστε να μην τα αποδίδουν εσφαλμένα σε άλλες αιτίες, όπως για παράδειγμα στη φυσιολογική γήρανση ή αντίθετα να μην παρασύρονται από τα όσα γνωρίζουν ή βιώνουν προσωπικά και καταλήγουν σε διαγνώσεις που δεν ισχύουν, όπως θα μπορούσε να συμβεί για παράδειγμα αν ερμήνευαν ως καταθλιπτικά τα συμπτώματα της απάθειας, και όντας και οι ίδιοι ψυχολογικά επιβαρυμένοι να θεωρήσουν ότι πάσχει και ο ασθενής από κατάθλιψη. Ένας άλλος κίνδυνος θα μπορούσε να είναι οι μη εκπαιδευμένοι φροντιστές να μην μπορούν να εκτιμήσουν την έκταση των συμπτωμάτων ή να αμφισβητούν τη διάγνωση και τη σοβαρότητα της νοητικής διαταραχής, γεγονός που μπορεί να αποβεί επικίνδυνο εάν, φέρ’ ειπείν, ο φροντιστής επιτρέπει στον ασθενή να οδηγεί, να παίρνει ο ίδιος –χωρίς επίβλεψη- τα φάρμακά του ή να μένει στο σπίτι μόνος για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Απαραίτητη η φροντίδα στον φροντιστή

Η παροχή φροντίδας στον συγγενή ή τον επαγγελματία που φροντίζει ασθενή με άνοια αποτελεί κεντρική συνιστώσα στη διαχείριση της νόσου. Δεδομένου ότι η άνοια θεωρείται «οικογενειακή» υπόθεση και ο φροντιστής –είτε συγγενής είτε επαγγελματίας- χαρακτηρίζεται ως ο δεύτερος «αφανής» ασθενής, είναι σημαντικό, όταν γίνονται οι επισκέψεις στον γιατρό, να αξιολογείται εξίσου και να αντιμετωπίζεται αναλόγως η επίπτωση εξαιτίας της νόσου και στην υγεία και του φροντιστή. Αυτό είναι απαραίτητο επειδή οι φροντιστές των ατόμων με άνοια, καθώς βιώνουν μεγαλύτερη επιβάρυνση σε σχέση με τους φροντιστές ατόμων που πάσχουν από άλλες χρόνιες νόσους, διατρέχουν τον κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρές διαταραχές στην ψυχολογική τους κατάσταση, να παρουσιάσουν ψυχιατρικά συμπτώματα και προβλήματα ψυχική υγείας (π.χ. κατάθλιψη) και να οδηγηθούν ακόμα και στην κατάχρηση ουσιών ή / και αλκοόλ. Αυτό συμβαίνει μεταξύ άλλων επειδή οι φροντιστές δεν έχουν διαθέσιμο χρόνο για τον εαυτό τους, συχνά νιώθουν εγκλωβισμένοι στο έργο τους και καταλήγουν μόνοι στο σπίτι με τους ασθενείς, χωρίς ευκαιρίες εξόδου για διασκέδαση, χωρίς προσωπικό χρόνο και χωρίς κανέναν να τους επισκέπτεται. Γι’ αυτό και είναι απαραίτητη η ανάληψη καθηκόντων φροντίδας από διαφορετικά πρόσωπα καθώς και η διασφάλιση περιόδων ανάπαυλας για αυτά, μέσω της αξιοποίησης των κέντρων ημερήσιας απασχόλησης για ασθενείς ή άλλων δραστηριοτήτων, όσο το δυνατόν πιο έγκαιρα. Επίσης, είναι αναγκαίο οι φροντιστές να εκπαιδεύονται, να υποστηρίζονται και να λαμβάνουν συμβουλευτική καθοδήγηση σχετικά με τη διαμόρφωση της δικής τους καθημερινότητας, έτσι ώστε να αποφεύγουν τη σωματική αδράνεια και την κοινωνική απομόνωση και να συμμετέχουν σε ουσιώδεις δραστηριότητες (π.χ. σωματική άσκηση και κοινωνικές εκδηλώσεις). Επίσης, οι φροντιστές θα πρέπει να ενθαρρύνονται ώστε να προσέχουν τη δική τους υγεία, διατηρώντας τακτική επαφή με τον γιατρό τους και υποβαλλόμενοι σε συστηματικές ιατρικές εξετάσεις ή προληπτική μέριμνα.

Το στίγμα επηρεάζει και τον φροντιστή

Δυστυχώς η άνοια συνδέεται με ένα κοινωνικό στίγμα, το οποίο μεταφέρεται και στον φροντιστή, ειδικά όταν είναι και συγγενής του ασθενή, γεγονός που μπορεί να τον οδηγήσει στο να αναπτύξει αισθήματα ντροπής και απόγνωσης, αλλά και τάσεις απομόνωσης και αποφυγής του κοινωνικού του περίγυρου.

Βιβλιογραφία

Όταν η λογική κυνηγάει τη μνήμη. Η πολυδιάστατη απειλή της νόσου Αλτσχάιμερ στον 21ο αιώνα, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.