Grandmama

Έχει ο μπαμπάς μου αϋπνία;

από τη Μυρτώ Αντωνοπούλου

grandmama team



Είναι εξίσου σημαντικός με το νερό και την τροφή, ωστόσο λίγοι καταφέρνουν να τον απολαύσουν όπως του αξίζει. Ο λόγος για τον ύπνο, που ειδικά όταν πρόκειται για ανθρώπους πιο προχωρημένης ηλικίας, αποτελεί συχνά πρόβλημα. Μάλιστα, αναφέρεται ότι το 50% των ανθρώπων άνω των 65 ετών πάσχει από αϋπνία.

Όσοι ταλαιπωρούνται από αϋπνία δυσκολεύονται να κοιμηθούν, ξυπνούν κατά τη διάρκεια της νύχτας ή ξυπνάνε πολύ νωρίτερα από ότι θα έπρεπε ή θα ήθελαν το πρωί. Έτσι, δεν κοιμούνται αρκετά και δεν απολαμβάνουν ποιοτικό ύπνο, με αποτέλεσμα να ξυπνούν κουρασμένοι και με κακή διάθεση. Οι μακρές περίοδοι αϋπνίας βλάπτουν τόσο τη σωματική υγεία (έρευνες συνδέουν τη χρόνια αϋπνία με υπέρταση και διαβήτη τύπου 2), όσο και την ψυχική, αφού ο οργανισμός βιώνει στην πραγματικότητα όλες τις συνέπειες του χρόνιου στρες. 

Τι φταίει;

Για τη χρόνια αϋπνία σε ηλικιωμένους ανθρώπους συχνά ευθύνεται η φαρμακευτική αγωγή που ακολουθούν. Φάρμακα, όπως τα αντιυπερτασικά, τα αντικαταθλιπτικά και τα κορτιζονούχα προκαλούν διέγερση του κεντρικού νευρικού συστήματος. Προσοχή όμως: Ο γιατρός είναι ο μόνος που θα αποφασίσει αν πράγματι ευθύνεται η φαρμακευτική αγωγή και αν χρειάζεται να αλλάξει ο ασθενής φάρμακο.

Άτομα επίσης που υποφέρουν από χρόνιες ασθένειες, όπως οι αρθρίτιδες, παρουσιάζουν αϋπνίες λόγω του πόνου ή της ανησυχίας που νιώθουν. Σε αυτήν την περίπτωση, ο ασθενής είναι σημαντικό να ακολουθεί τη φαρμακευτική αγωγή που του έχει συστήσει ο γιατρός για το πρόβλημα υγείας που αντιμετωπίζει και αν χρειαστεί ίσως του χορηγηθούν υπναγωγά, προκειμένου να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου του.

Αιτία αϋπνίας μπορεί να είναι και κάποια ψυχική νόσος, όπως η κατάθλιψη. Ο ασθενής σε αυτή την περίπτωση πρέπει να απευθυνθεί σε ψυχίατρο για να αντιμετωπίσει την ίδια την ασθένεια και στη συνέχεια να βελτιώσει τον ύπνο του. 

Ειδικά οι άντρες είναι πιθανό να χάνουν τον ύπνο τους κατά τη διάρκεια της νύχτας και λόγω συχνοουρίας. Αν ο γιατρός δεν θεωρήσει ότι υπάρχει λόγος να χορηγήσει στον ασθενή κάποιο φάρμακο για τη συχνοουρία, τότε ένας εύκολος τρόπος να περιοριστούν οι νυχτερινές επισκέψεις στην τουαλέτα (που κάνουν τον ηλικιωμένο να χάνει τον ύπνο του, ενώ παράλληλα αυξάνουν την πιθανότητα ατυχημάτων, π.χ. κάποιας πτώσης), είναι να υπάρχει ένα ουροδοχείο (μια «πάπια») δίπλα στο κρεβάτι.

Ας έχουμε υπόψη μας

Συχνά οι ηλικιωμένοι δεν μπορούν να κοιμηθούν το βράδυ για έναν πολύ πιο απλό λόγο: επειδή δεν έχουν κουραστεί αρκετά μέσα στη μέρα. Είναι καλό, λοιπόν, να τους παροτρύνουμε να ασχοληθούν με δραστηριότητες που τους αρέσουν. Να κάνουν δουλειές του σπιτιού (π.χ. ξεσκόνισμα, πλύσιμο πιάτων), να διαβάσουν ένα βιβλίο, να λύσουν ένα σταυρόλεξο ή αν έχουν πρόβλημα στην όραση να ακούσουν ραδιόφωνο, να κάνουν έναν σύντομο περίπατο, να επισκεφθούν το εγγόνι τους, να συναντηθούν με κάποιον φίλο.

Μήπως δεν είναι αϋπνία;

Πολλές φορές σπεύδουμε να βγάλουμε το συμπέρασμα ότι η ηλικιωμένη μητέρα ή ο ηλικιωμένος πατέρας μας πάσχει από αϋπνία, ενώ κάτι τέτοιο μπορεί να μην ισχύει. Το μαγικό νούμερο 8 –όσον αφορά την ιδανική διάρκεια ύπνου- δεν φαίνεται να ανταποκρίνεται στις ανάγκες κάθε οργανισμού. Οι ανάγκες του κάθε ανθρώπου σε ύπνο επηρεάζονται από διάφορους παράγοντες, όπως γενετικούς και περιβαλλοντικούς. Σε αντίθεση με τα μικρά παιδιά, τα οποία έρχονται σε επαφή με πολλές καινούριες προσλαμβάνουσες παραστάσεις και επομένως ο εγκέφαλός τους καλείται να επεξεργαστεί νέες πληροφορίες, γεγονός που κάνει τον ύπνο απαραίτητο, οι ηλικιωμένοι δεν κουράζονται πολύ μέσα στη μέρα, με αποτέλεσμα να τους αρκούν λίγες ώρες ύπνου (για παράδειγμα 5 ή 6).

Επιστημονική επιμέλεια: Παύλος Σακκάς, Καθηγητής Ψυχιατρικής, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ