Grandmama

Ηλικιωμένοι, οι «ιδιαίτεροι» ασθενείς

από την Άννα Δάλλα

grandmama team



Όλοι μεγαλώνουμε και αλλάζουμε και παράλληλα χρειάζεται να αλλάξουμε τον τρόπο που φροντίζουμε την υγεία μας.

«Τα μωρά δεν είναι τίποτε περισσότερο από μικροί άνθρωποι», συνηθίζουν να λένε ορισμένοι, φράση η οποία όμως βρίσκει αντίθετους τους παιδιάτρους. Τα μωρά δεν είναι απλώς μικροί άνθρωποι, ο οργανισμός τους έχει ιδιαιτερότητες και γι’ αυτό οι νέοι γονείς πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί με τη φροντίδα τους. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τους ηλικιωμένους. Ακόμα κι αν φαίνονται, νοιώθουν ή και είναι υγιείς χρειάζεται να είναι πιο προσεκτικοί με την υγεία τους (τις προληπτικές εξετάσεις, τις επισκέψεις στον γιατρό τους, τις συνήθειές τους), με τα συμπτώματα που εμφανίζουν (μερικά μπορεί να είναι αναμενόμενα λόγω ηλικίας, ενώ άλλα να φαίνονται απλά, αλλά να είναι ανησυχητικά), καθώς και με τα φάρμακα ή τα συμπληρώματα που τυχόν παίρνουν. Την ίδια προσοχή χρειάζεται να δίνουμε κι εμείς που τους αγαπάμε και τους φροντίζουμε. Παρακάτω αναφέρουμε μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα που δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι είναι «ιδιαίτεροι» ασθενείς.

«Μα φαίνεται νεότατη…»

Η Ελένη είναι μία 75χρονη που θα ζήλευαν πολλές 40χρονες. Κάνει γιόγκα, έχει σώμα γυμνάστριας και πλούσια μακριά μαλλιά. Η ηλικία της είναι το τελευταίο πράγμα που σκέφτεται όποιος τη βλέπει. Κι όμως η Ελένη δεν παύει να είναι 75 ετών. Και ήταν αρκετή μία ουρολοίμωξη, χωρίς πυρετό ή άλλα πολύ έντονα συμπτώματα, για να της το θυμίσει. Άλλωστε, η ουρολοίμωξη στους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας είναι συνηθισμένο να μην παρουσιάζει έντονα συμπτώματα. Ούτε της κυρίας Άννας η ηλικία συζητιέται συχνά. Συνταξιούχος φιλόλογος, ακόμα και τώρα, στα 85, βοηθά τις εγγονές της με τα μαθήματά τους στο σχολείο. Την πόναγαν τα γόνατά της, πήρε αντιφλεγμονώδη και ευτυχώς γλύτωσε στο τσακ τη νεφρική ανεπάρκεια που μπορεί να φτάσει να προκαλέσει η συστηματική χρήση των εν λόγω φαρμάκων στους ηλικιωμένους. Κάπως έτσι συνειδητοποίησε και η Μαρίνα ότι η μητέρα της, 78 ετών, συγκαταλέγεται στους ηλικιωμένους, όταν παρατήρησε ότι εμφάνιζε κενά μνήμης και άλλα συμπτώματα άνοιας. Η εξήγηση βρισκόταν στα ηρεμιστικά (βενζοδιαζεπίνες) που είχε ξεκινήσει να παίρνει και τα οποία στους ηλικιωμένους μπορεί να επιδεινώσουν την άνοια. Και ο κατάλογος των σχετικών παραδειγμάτων είναι μακρύς.

Λιγότερος ύπνος, λιγότερα όνειρα

«Αλί στον νιο που δέρνεται, στον γέρο που κοιμάται.» Αυτό λέει η παροιμία και η επιστήμη έρχεται να υπογραμμίσει την αλήθεια της, εξηγώντας ότι όσο μεγαλώνουν οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από λιγότερες ώρες ύπνου, πιθανώς 6 ή και 5 και κατ’ επέκταση ονειρεύονται λιγότερο. Η εξήγηση βρίσκεται στο γεγονός ότι πέφτουν λιγότερο σε REM ύπνο, τον ύπνο των ονείρων (γιατί απαιτείται χρόνος για να φτάσει κανείς σε αυτή τη φάση). Επίσης οι ηλικιωμένοι:

  • Παθαίνουν συχνότερα τενοντίτιδες (κυρίως στους ώμους), επειδή με την πάροδο του χρόνου οι τένοντες εκφυλίζονται και συγκεντρώνουν άλατα ασβεστίου, με αποτέλεσμα να χάνουν την ελαστικότητα και την ευκινησία τους.
  • Είναι πιο επιρρεπείς στις κράμπες.
  • Είναι πιο ευπαθείς στη ζέστη και στις ακραίες συνθήκες γενικά.
  • Παθαίνουν πιο εύκολα αφυδάτωση, καθώς όσο περνούν τα χρόνια ο οργανισμός δεν μπορεί να διατηρήσει καλά το ισοζύγιο του νερού.
  • Έχουν πιο αργό μεταβολισμό γιατί όσο μεγαλώνουμε χάνεται η μυϊκή μάζα, που βοηθά στο να κάνουμε περισσότερες καύσεις, ακόμα κι όταν είμαστε σε ακινησία.

Οι γιατροί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου

Οι ηλικιωμένοι ακόμα κι όταν δείχνουν, νοιώθουν ή και είναι υγιείς χρειάζεται να έχουν -και να έχουμε και εμείς οι φροντιστές τους- υπόψη μας ότι καθώς περνάνε τα χρόνια είμαστε όλοι πιο επιρρεπείς σε διάφορες ασθένειες και προβλήματα υγείας (π.χ. υπέρταση, οστεοπόρωση, σακχαρώδης διαβήτης, προβλήματα μνήμης, κάποιες μορφές καρκίνου, πόνους, δυσκολίες στην κίνηση κ.ά.), γι’ αυτό και πρέπει να κάνουμε προληπτικά εξετάσεις και να λαμβάνουμε τα μέτρα μας (π.χ. να δίνουμε προσοχή στη διατροφή μας). Επίσης, κάθε ασυνήθιστο σύμπτωμα θα πρέπει να μας οδηγεί στον γιατρό (π.χ. προβλήματα ισορροπίας) και κάθε ασθένεια –όσο απλή κι αν φαίνεται εκ πρώτης όψεως– να την αντιμετωπίζουμε με βάση τις οδηγίες του (για παράδειγμα ο παθολόγος μπορεί να συστήσει σε έναν ηλικιωμένο που περνάει μία βαριά ίωση να πάρει και αντιβίωση για την πρόληψη πιθανών επιπλοκών). Ας μην ξεχνάμε βέβαια πως οι ειδικοί τονίζουν ότι όσον αφορά τα φάρμακα, τις βιταμίνες και τα διάφορα συμπληρώματα οι ηλικιωμένοι –όπως και όλοι οι υπόλοιποι βέβαια- χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να μην παίρνουν τίποτα αν δεν συμβουλευτούν πρώτα τον γιατρό τους. Το γεγονός ότι ένας φίλος ή συγγενής, με παρόμοιο πρόβλημα, παίρνει κάτι και του κάνει καλό -μία δικαιολογία που ακούμε συχνά- δεν σημαίνει τίποτα, καθώς θα πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι η κάθε περίπτωση είναι διαφορετική.

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Αναστάσιος Σπαντιδέας, Παθολόγος – Κλινικός φαρμακολόγος.