Grandmama

Η μαμά μου ξεχνάει. Τι να κάνω;

από την Άννα Δάλλα

grandmama team



Αν θέλουμε να βοηθήσουμε τους δικούς μας ανθρώπους να παραμείνουν ενεργοί μέχρι τα βαθιά τους γεράματα, είναι σκόπιμο να δράσουμε άμεσα μόλις υποψιαστούμε ότι αρχίζουν να ξεχνάνε. Πώς; Ζητώντας τη συμβουλή του ειδικού.

Όταν παρατηρήσουμε ότι ο αγαπημένος μας άνθρωπος, ο ηλικιωμένος που φροντίζουμε, ο μπαμπάς ή η μαμά μας ξαφνικά αρχίζει να ξεχνάει είναι φυσικό να στεναχωρηθούμε και πιθανώς να απογοητευτούμε, αφού η άνοια είναι μια δύσκολη και μη αναστρέψιμη κατάσταση. Κι από τη μία πλευρά έχουμε δίκιο να στεναχωριόμαστε, αφού η άνοια, καθώς εξελίσσεται, επηρεάζει όλες τις λειτουργίες του ανθρώπου. Το άτομο με άνοια παρουσιάζει μια μεγάλη ποικιλία συμπτωμάτων, όπως ελάττωση της μνήμης και άλλων νοητικών λειτουργιών (λόγου, κρίσης, σκέψης), μειωμένη καθημερινή λειτουργικότητα και συμπεριφορικά–ψυχολογικά συμπτώματα, όπως απάθεια, κατάθλιψη, ανησυχία και επιθετικότητα. Όμως δεν πρέπει να απογοητευτούμε. Σε αρκετές περιπτώσεις, η άνοια μπορεί να αντιμετωπιστεί και οι ασθενείς και οι οικογένειες τους να διατηρήσουν καλή ποιότητα ζωής για μακρό χρονικό διάστημα.

Στον γιατρό με τα πρώτα συμπτώματα

Το μεγαλύτερο πρόβλημα όσον αφορά στην αντιμετώπιση της άνοιας είναι ότι –σύμφωνα με έρευνες– καθυστερεί να τεθεί η διάγνωση περισσότερο από έναν χρόνο από την έναρξη των συμπτωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι καθυστερούν να απευθυνθούν στον νευρολόγο οι άνθρωποι που παρουσιάζουν σημάδια έκπτωσης της μνήμης τους. Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι χρειάζεται να απευθυνόμαστε σε ειδικούς γιατρούς όταν παρατηρούμε στους ηλικιωμένους έστω και ήπιες διαταραχές στις νοητικές τους ικανότητες, ή στη διάθεσή τους και στην καθημερινή τους λειτουργικότητα. Ο νευρολόγος ή ο ψυχίατρος -μετά από δομημένη συνέντευξη και σε συνεργασία με εκπαιδευμένο ψυχολόγο- μπορεί να «μετρήσει» τις ανωτέρω διαταραχές, να παραπέμψει σε εξετάσεις και στη συνέχεια να θέσει τη διάγνωση, όταν ακόμη είναι νωρίς.

Μετά τη διάγνωση

Στη συνέχεια υπάρχει διαθέσιμη φαρμακευτική αγωγή που μπορεί είτε να βελτιώσει την κατάσταση (στα ήπια στάδια), είτε να την κρατήσει σταθερή για αρκετό χρονικό διάστημα, είτε μπορεί να υπάρξει κι άλλη έκπτωση, αλλά –σύμφωνα με έρευνες– όχι τόσο μεγάλη όσο θα υπήρχε χωρίς φάρμακα. Εκτός από τα φάρμακα, υπάρχουν και ποικίλες δραστηριότητες που μπορούν να ακολουθήσουν οι ασθενείς στα «Κέντρα Ημέρας», που βρίσκονται σε διάφορες μεγάλες πόλεις της Ελλάδας και λειτουργούν με την ευθύνη των τοπικών Εταιρειών Αλτσχάιμερ και με κρατική χρηματοδότηση. Οι υπηρεσίες των Κέντρων αυτών παρέχονται δωρεάν. Μετά από κλινική εξέταση από τον νευρολόγο ή τον ψυχίατρο του «Κέντρου Ημέρας», νευροψυχολογική εκτίμηση από τον ψυχολόγο και λήψη κοινωνικού ιστορικού, οι ασθενείς που επιθυμούν να συμμετάσχουν στα προγράμματα του Κέντρου, εντάσσονται σε ομάδες, ανάλογα με τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και τις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Στις ομάδες εφαρμόζονται μη φαρμακευτικές θεραπείες, που στόχο έχουν τη νοητική ενδυνάμωση των ασθενών, την κινητοποίησή τους και τη διατήρηση των δεξιοτήτων και των επικοινωνιακών ικανοτήτων τους για όσο το δυνατό μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή.

Όταν η άνοια οφείλεται σε άλλη αιτία

Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις η άνοια είναι συνέπεια κάποιας άλλης κατάστασης, η οποία όταν διορθωθεί, η άνοια βελτιώνεται. Τέτοιες αιτίες είναι: η κατάθλιψη που δεν έχει διαγνωστεί και θεραπευτεί (αν και μερικές φορές η κατάθλιψη είναι σύμπτωμα της άνοιας), η αυξημένη ομοκυστεΐνη, η χαμηλή Β12 ή το χαμηλό φυλλικό οξύ, τα προβλήματα στον θυρεοειδή και τη λειτουργία του (που διορθώνονται με την ανάλογη φαρμακευτική αγωγή ή με τη χορήγηση των κατάλληλων συμπληρωμάτων) ή η ύπαρξη σύφιλης, που επίσης στις μέρες μας θεραπεύεται.

Η πρόγνωση

Συνολικά τα άτομα με άνοια μπορούν να ζήσουν αρκετά καλά χρόνια όταν διαγνωστούν νωρίς, παρακολουθούνται τακτικά από τον θεράποντα γιατρό τους και ακολουθούν φαρμακευτικές και μη φαρμακευτικές θεραπείες. Η εκπαίδευση και η υποστήριξη των φροντιστών τους είναι επίσης σημαντικό κομμάτι της αποτελεσματικής διαχείρισης της νόσου.

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παρασκευή Σακκά, Νευρολόγος – Ψυχίατρος, E.Πρόεδρος της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών. Πρόεδρος του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την άνοια και τη νόσο Alzheimer