Grandmama

Ένα βιβλίο για ηλικιωμένους

από τη Μυρτώ Αντωνοπούλου

grandmama team



Οι «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλους» από τις εκδόσεις Εντύποις είναι μια συλλογή διηγημάτων που γράφτηκε για να ξαναδώσει την απόλαυση της ανάγνωσης ενός λογοτεχνικού βιβλίου στους ηλικιωμένους αναγνώστες αλλά και στους αναγνώστες με άνοια. Απευθυνθήκαμε στην νευροψυχολόγο με ειδίκευση στην Τρίτη Ηλικία και τις Άνοιες και υπεύθυνη του Κέντρου Διαταραχών Μνήμης (trainyourbrain.gr), κ. Όλγα Λυμπεροπούλου, η οποία έχει την επιστημονική επιμέλεια του βιβλίου, για να λύσει τις απορίες μας.

Σε ποιούς απευθύνεται το βιβλίο; Τι τους προσφέρει;

Οι «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλους» είναι μια συλλογή διηγημάτων που γράφτηκε για να ξαναδώσει την απόλαυση της ανάγνωσης ενός λογοτεχνικού βιβλίου στους ηλικιωμένους αναγνώστες και στους αναγνώστες με άνοια. Σ’ αυτήν την έκδοση έχουμε μεριμνήσει προκειμένου ακόμα και η παραμικρή λεπτομέρεια να εξυπηρετεί τον στόχο μας: τα διηγήματα είναι σύντομα, έχουν ευθύγραμμη πλοκή, είναι γραμμένα σε απλή γλώσσα και συνοδεύονται από λιτή, επεξηγηματική εικονογράφηση. Αντίστοιχα, ειδική φροντίδα έχει δοθεί και στη μορφοποίηση των κειμένων. Η μεγάλη γραμματοσειρά, τα φαρδιά περιθώρια, τα μεγάλα διαστήματα μεταξύ των γραμμών, όλα συντελούν στο να ξαναγίνει η ανάγνωση για τους ηλικιωμένους με ή χωρίς άνοια μία απολαυστική διαδικασία.

Πώς εμπνευστήκατε αυτό το βιβλίο;

Λόγω της ειδικότητάς μου, τα τελευταία 18 χρόνια εργάζομαι καθημερινά με ηλικιωμένους με νόσο Αλτσχάιμερ ή κάποια άλλη μορφή άνοιας. Οι άνθρωποι με άνοια πολύ συχνά αναγκάζονται νωρίς στην πορεία της νόσου να εγκαταλείψουν το διάβασμα, καθώς λόγω των διαταραχών της μνήμης, της προσοχής και των υπολοίπων λειτουργιών που αντιμετωπίζουν η ανάγνωση καταλήγει μία αργή, κοπιαστική και εν τέλη, δυσάρεστη διαδικασία. Η ιδέα για τη συγγραφή του βιβλίου προέκυψε όταν συνειδητοποίησα ότι η μόνη εναλλακτική που μπορούσαμε να δώσουμε ως επαγγελματίες υγείας στους αναγνώστες με άνοια ήταν η ανάγνωση παιδικών βιβλίων, τα οποία θεωρούνται καταλληλότερα επειδή είναι ευανάγνωστα, σύντομα και με απλά νοήματα. Αυτό όμως συνεπάγεται ότι προκειμένου να  μην προδώσουν την αγάπη τους για το βιβλία, οι άνθρωποι με άνοια συμβιβάζονται με το να διαβάζουν ιστορίες γραμμένες και εικονογραφημένες για ανθρώπους 6 ή 7 δεκαετίες νεότερους. Έθεσα λοιπόν ως στόχο να φτιάξουμε ένα βιβλίο που να μπορεί να διαβαστεί εύκολα και ευχάριστα από τους αναγνώστες με άνοια αρχικού και μεσαίου σταδίου, αλλά και από τους αναγνώστες της Τρίτης Ηλικίας γενικότερα. Ένα βιβλίο που να λαμβάνει υπόψη του τα ενδιαφέροντα των ανθρώπων της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας και να είναι προσαρμοσμένο στις δυνάμεις και τις αδυναμίες τους.

Πώς υλοποιήθηκε;

Για τη δημιουργία αυτού του βιβλίου ένωσαν τις δυνάμεις τους καταξιωμένοι και νέοι συγγραφείς: η Χριστίνα Αβδίκου, η οποία είναι και η εικονογράφος του βιβλίου, η Φραντζέσκα Αλεξοπούλου - Πετράκη, η Λιλή Γάτη, η Εύη Γεροκώστα, η Στέλλα Γουλτίδου, η Πηγή Γρύλλη, η Αναστασία Καρανάσιου, η Δήμητρα Κίτσου, η Αλεξία Κονδυλίδου, η Έλενα Λιάτου, η Έρη Παπαμιχαλοπούλου, η Δάφνη Ποντικού, η Ναταλία Ρεντίνα, η Ελένη Ρουφάνη, η Ελένη Σβορώνου και η Βασιλική Στρατάκη. Η επιστημονική επιμέλεια του βιβλίου, καθώς και η συγγραφή του τελευταίου κειμένου έγινε από εμένα. Στις «Μικρές ιστορίες για μεγάλους» ακολουθήσαμε τις προδιαγραφές για τα φιλικά προς τους ηλικιωμένους κείμενα, όπως ορίζονται από το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης των Η.Π.Α. και τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας «Κείμενα για Όλους», τις οποίες προσαρμόσαμε στις ιδιαίτερες ανάγκες του συγκεκριμένου αναγνωστικού κοινού. Η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίσαμε ήταν το να δημιουργήσουμε ένα βιβλίο που να τηρεί όλες τις προδιαγραφές, χωρίς όμως να δείχνει υπερβολικά απλοποιημένο. Να διευκολύνει, αλλά ταυτόχρονα και να σέβεται τους αναγνώστες τους. Και πιστεύω ότι τα καταφέραμε!

Είστε νευροψυχολόγος με ειδίκευση στην 3η ηλικία και στις άνοιες. Πείτε μας δύο λόγια για την ασθένεια αυτή.

Η λέξη «άνοια» προέρχεται από το στερητικό –α και τη λέξη νους, σημαίνει δηλαδή απώλεια του νου. Δεν πρόκειται για μία συγκεκριμένη πάθηση, αλλά για έναν περιγραφικό όρο που αναφέρεται στα συμπτώματα που παρουσιάζουν άνθρωποι με παθήσεις που καταστρέφουν τα κύτταρα του εγκεφάλου τους. Αυτή τη στιγμή, ο αριθμός των επισήμως καταγεγραμμένων ατόμων που ζουν με άνοια στην Ελλάδα είναι περίπου 250.000, ενώ παγκοσμίως αγγίζει τα 47 εκατομμύρια. Και τις επόμενες δεκαετίες οι αριθμοί αυτοί αναμένεται να αυξηθούν δραματικά. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη μορφή άνοιας, η οποία εμφανίζεται κυρίως σε άτομα άνω των 65 ετών και το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμά της είναι η διαταραχή της πρόσφατης μνήμης. Παρά τις προκλήσεις της συγκεκριμένης νόσου, είναι πάγια πεποίθησή μου ότι, αν τους το επιτρέψουμε, οι άνθρωποι με άνοια -τουλάχιστον στα αρχικά και μεσαία στάδια- είναι απολύτως εφικτό να ζουν μία γεμάτη και ικανοποιητική ζωή. Και απαραίτητη προϋπόθεση για να απολαμβάνει κανείς τη ζωή του είναι να συνεχίσει να ασχολείται με τις δραστηριότητες που τον ευχαριστούν - όπως είναι η ανάγνωση ενός καλού λογοτεχνικού βιβλίου.

Θα υπάρξει κάτι άλλο, ανάλογο στο μέλλον για τους ηλικιωμένους;

Φυσικά! Οι «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλους» εγκαινιάζουν τη σειρά βιβλίων των Εκδόσεων Εντύποις, με τίτλο «Ασημένιοι Αναγνώστες», η οποία απευθύνεται αποκλειστικά σε ανθρώπους Τρίτης Ηλικίας.