Grandmama

Βρείτε αξιόπιστο φροντιστή
με συστάσεις

πατήστε εδώ

Πώς θα αντιμετωπίσουμε τις κατακλίσεις

από την Άννα Δάλλα

grandmama team



Τις κατακλίσεις τις γνωρίζουμε όλοι, ακόμα και πριν βρεθούμε αντιμέτωποι με αυτές. Τις γνωρίζουμε και τις φοβόμαστε. Ας δούμε πώς μπορούμε να τις προλάβουμε και πώς, αν τελικά συμβούν, θα τις αντιμετωπίσουμε σωστά και αποτελεσματικά.

Οι κατακλίσεις είναι ένας συνηθισμένος κίνδυνος για τους ανθρώπους μειωμένης κινητικότητας, είτε πρόκειται για ηλικιωμένους ή ασθενείς που κινούνται με αμαξίδιο, είτε ακόμα περισσότερο για άτομα της Τρίτης Ηλικίας – ή νεότερα – που για κάποιο λόγο είναι κλινήρη. Οι κατακλίσεις δημιουργούνται λόγω της τριβής και της συμπίεσης μεταξύ μίας οστικής προεξοχής και μίας εξωτερικής επιφάνειας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μάλιστα, όσο λιγότερο λίπος υπάρχει στην περιοχή, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να προκληθούν κατακλίσεις. Έτσι, τα σημεία στα οποία μπορεί να προκύψουν οι κατακλίσεις και ως εκ τούτου εκείνα στα οποία πρέπει να είμαστε περισσότερο προσεκτικοί, είναι οι φτέρνες, τα ισχία, οι ώμοι, ο κόκκυγας, η ινιακή χώρα, οι ωμοπλάτες, τα αυτιά και οι αγκώνες.

Πώς θα τις προλάβουμε

Έχουμε πιθανώς ακούσει ότι χρειάζεται να «γυρίζουμε» τον ηλικιωμένο ώστε να μην «ανοίξει» και πράγματι αυτός είναι ο σημαντικότερος κανόνας της πρόληψης. Είναι σημαντικό, τουλάχιστον στη διάρκεια της ημέρας, να αλλάζουμε θέση τον ασθενή, κάθε 30 λεπτά περίπου. Ίσως να μας φαίνεται ότι η συχνότητα αυτή είναι μεγάλη, αλλά αρκεί ίσως να σκεφτούμε ότι όταν η κινητικότητά μας είναι φυσιολογική, καθόμαστε στην ίδια θέση χωρίς να κουνιόμαστε για πολύ λιγότερη ώρα και κάνουμε μικροκινήσεις συνεχώς, ακόμα κι αν δεν το αντιλαμβανόμαστε. Στους ανθρώπους που είναι κλινήρεις, ο στόχος γενικά είναι η αύξηση της κυκλοφορίας του αίματος και της μεταφοράς οξυγόνου και θρεπτικών ουσιών στους ιστούς, που επιτυγχάνεται εκτός από την αλλαγή θέσης και με το κυκλικό μασάζ στα επίμαχα σημεία. Βοηθητικό είναι επίσης να:

  • Χρησιμοποιούμε πετσέτες (σε «ρολό» ή «κουλούρι») ή μαξιλάρια κάτω από διάφορα σημεία των χεριών, των ποδιών ή του κορμού, ώστε σημεία, όπως οι φτέρνες ή οι αγκώνες, όπου είναι επίφοβο να δημιουργηθούν κατακλίσεις, να βρίσκονται ψηλά και να μην έρχονται σε συνεχή και άμεση επαφή με το στρώμα, όπου είναι ξαπλωμένος ο ηλικιωμένος ή ο ασθενής.  
  • Χρησιμοποιούμε ένα ειδικό ορθοπεδικό στρώμα μείωσης της πίεσης (π.χ. με αέρα ή με αφρό), που «φροντίζει» για την κυκλοφορία του αέρα ανάμεσα στο στρώμα και την επιδερμίδα, εμποδίζοντας την εφίδρωσή της και τη συνεχόμενη πίεση. 
  • Συντηρούμε το δέρμα καθαρό και στεγνό. Χρειάζεται να πλένουμε την επιδερμίδα με καθαρό νερό και πράσινο σαπούνι ή φυσιολογικό ορό. Δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε αλοιφές, κρέμες, φάρμακα ή οινόπνευμα. Σημαντικό είναι επίσης να στεγνώνουμε πολύ καλά το δέρμα, κατά προτίμηση χρησιμοποιώντας καθαρές γάζες.
  • «Σηκώνεται» όσο πιο συχνά γίνεται ο ηλικιωμένος ή ο ασθενής με όποιον τρόπο είναι δυνατόν, για παράδειγμα με ένα υποστηρικτικό μέσο (τον ειδικό γερανό).

Η σημασία της διατροφής

Η διατροφή είναι πολύ σημαντική, τόσο όσον αφορά την πρόληψη όσο και τη θεραπεία των κατακλίσεων, αν αυτές τελικά προκύψουν. Τα πιο σημαντικά στοιχεία, που χρειάζεται να παίρνουμε από τη διατροφή μας, είναι η βιταμίνη C, ο ψευδάργυρος, οι πρωτεΐνες και ο σίδηρος. Πολύ σημαντικά είναι επίσης και τα υγρά, που βοηθούν στο να κρατιέται το δέρμα ενυδατωμένο, γι’ αυτό και οι ειδικοί συστήνουν να πίνουν οι ηλικιωμένοι τουλάχιστον 1,5 λίτρο νερό την ημέρα. Επίσης, οι ειδικοί εξηγούν ότι όσο περισσότερο λίπος έχει κανείς τόσο λιγότερο κινδυνεύει από κατακλίσεις, γι’ αυτό και είναι σημαντικό να τρώνε καλά οι ασθενείς και οι ηλικιωμένοι και να παίρνουν αρκετές θερμίδες ημερησίως. Για να το καταφέρουν αυτό είναι σκόπιμο να τρώνε καθημερινά 5 με 6 μικρά γεύματα και θερμιδογόνα σνακ, όπως πλήρη γιαούρτια, φρουτοχυμούς, τυρί με ψωμί ολικής άλεσης, κ.ά.

Αν δημιουργηθούν κατακλίσεις

Ακόμα κι αν φροντίζουμε έναν ασθενή – ηλικιωμένο μπορεί να προκύψουν κατακλίσεις, που δυστυχώς τείνουν όσο περνάει ο καιρός να προοδεύουν, όχι σε πλάτος αλλά σε βάθος. Δεν πρέπει όμως να απελπιζόμαστε, καθώς αν τις περιποιηθούμε και τις αντιμετωπίσουμε όπως πρέπει, οι πληγές των κατακλίσεων θα κλείσουν τελικά. Οι φροντιστές θα πρέπει να έχουμε το νου μας και να προσέχουμε τι πιθανώς δημιουργείται στο σώμα του ανθρώπου που φροντίζουμε, γνωρίζοντας ότι στο πρώτο στάδιο το δέρμα κοκκινίζει και μετά σιγά σιγά ξεκινάει να δημιουργείται πληγή. Οι συμβουλές για την αντιμετώπιση των κατακλίσεων δεν διαφέρουν πολύ από εκείνες που αφορούν στην πρόληψή τους. Το καλό καθάρισμα, το στέγνωμα, η κίνηση του ατόμου («γύρισμα») και η καλή διατροφή είναι πολύ σημαντικά. Επίσης, μπορεί να βοηθήσει η χρήση του μηχανήματος «βάκουμ», στο νοσοκομείο ή – αν υπάρχει τέτοια δυνατότητα ενοικίασης - στο σπίτι, το οποίο καθαρίζει την περιοχή και απορροφά το νεκρωμένο - μαυρισμένο μαύρο δέρμα μέχρι να βγει το ροζ – υγιές δέρμα. Επιπλέον, όταν η κατάκλιση είναι σε προχωρημένο στάδιο είναι σκόπιμο να συμβουλευτούμε τον  θεράποντα γιατρό σχετικά με τη χρήση εξειδικευμένων επιθεμάτων κ.α. 

Επιστημονική επιμέλεια: Velina Mitreva, φοιτήτρια νοσηλευτικής