Grandmama

Διαταραχές Μνήμης και Τρίτη Ηλικία

Από τη Δήμητρα Σαλή

νευρολόγο



Περίπου το 40% των ανθρώπων μετά τα 60 έχουν κάποια δυσκολία στη μνήμη. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν πρόκειται για κάποιο είδος άνοιας, αλλά για φυσιολογική διαταραχή της μνήμης λόγω ηλικίας. Για παράδειγμα κάποιοι ασθενείς σε αυτή την ηλικία μπορεί να αφήσουν απλήρωτο έναν λογαριασμό, να ξεχάσουν κάποια λέξη, να μην θυμούνται το όνομα κάποιου γνωστού. Όσο είμαστε νέοι δεν δίνουμε σημασία σ’ αυτά τα «κενά» μνήμης, αλλά με την πάροδο των ετών η εμφάνισή τους προκαλεί ανησυχία.

Καθώς μεγαλώνουμε ο εγκέφαλός μας συρρικνώνεται σε μέγεθος, ενώ με την ηλικία μειώνεται και η αιμάτωσή του. Ως αποτέλεσμα των παραπάνω μεταβολών κάποιες νοητικές λειτουργίες εξακολουθούν να βελτιώνονται στην Τρίτη Ηλικία, κάποιες μένουν σταθερές και κάποιες εξασθενούν. Ευτυχώς, πολλές μελέτες δείχνουν ότι το θαυμάσιο αυτό όργανο μπορεί να αναγεννάται και να εκπαιδεύεται σε όλη την διάρκεια της ζωής, ιδίως στους ανθρώπους που ασκούνται συστηματικά και έχουν πολλά νοητικά ερεθίσματα.

Ο τύπος της μνήμης που προσβάλλεται συνήθως είναι η λεγόμενη «επεισοδιακή μνήμη». Ό,τι αφορά δηλαδή το γιατί, το πότε και το πού στην καθημερινότητα. Για παράδειγμα, «γιατί μπήκα στο δωμάτιο;», «πότε έκλεισα ραντεβού με τον γιατρό;», «πού πάρκαρα;». Επίσης, μια ακόμα μεταβολή που συντελείται είναι ότι χρειάζεται κανείς περισσότερο χρόνο για την εκμάθηση των πληροφοριών και για την ανάκλησή τους. Η σκέψη δεν είναι το ίδιο γρήγορη με παλιά και είναι πιο δύσκολη η παράλληλη δραστηριότητα (π.χ. μιλάω στο τηλέφωνο και γράφω μια σημείωση).

Υπάρχει όμως και η «σημασιολογική μνήμη», η οποία σε κάποιους ανθρώπους συνεχίζει να εμπλουτίζεται ακόμα και στην Τρίτη ηλικία. Ο τύπος αυτός της μνήμης αφορά την εκμάθηση και ανάκληση γενικών γνώσεων και λεξιλογίου. Για παράδειγμα το να θυμάται κανείς ότι τα ρολόγια χρησιμεύουν για να δείχνουν την ώρα.

Στην Τρίτη ηλικία υπάρχουν επίσης και άλλοι παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν τη μνήμη, όπως είναι οι λοιμώξεις, η αφυδάτωση, οι παρενέργειες φαρμάκων, η κατάθλιψη, η κακή διατροφή και το έντονο άγχος. Οι αιτίες αυτές είναι αναστρέψιμες και θα πρέπει να ελέγχονται κυρίως σε απότομες μεταβολές της μνημονικής ικανότητας.

Το σημαντικό είναι ότι υπάρχουν τρόποι να ελαττωθεί η νοητική έκπτωση που οφείλεται στο γήρας και να βελτιωθεί η καθημερινότητα.

  1. Ελέγξτε αν βλέπετε και αν ακούτε καλά! Διορθώστε τυχόν προβλήματα.
  2. Δηλώστε συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες, ενισχύστε τις συναναστροφές σας.
  3. Ασκηθείτε τακτικά.
  4. Εκπαιδεύστε τον εγκέφαλό σας με παιχνίδια μνήμης, ασκήσεις ενδυνάμωσης.
  5. Διατηρείστε την συγκέντρωσή σας όταν κάνετε κάποια δραστηριότητα. Αποφύγετε περισπάσεις από θορύβους ή άλλα πρόσωπα.
  6. Έχετε θετική σκέψη!