Grandmama

«Γιατρέ μου, ξεχνάω»

Από τον Στέλιο Δερμιτζάκη

Ειδικό Παθολόγο



«Γιατρέ μου, τελευταία ξεχνάω. Λες να έχω Αλτσχάιμερ;» Μία από τις ερωτήσεις που καλούμαι όλο και συχνότερα να απαντήσω σαν γιατρός. Και μάλιστα, όχι μόνο από τα άτομα της Τρίτης Ηλικίας, αλλά -όλο και περισσότερο τελευταία- και από τα άτομα μέσης ηλικίας. Και δεν έχουν άδικο να ρωτάνε, διότι αφενός η άνοια παρουσιάζεται πλέον όλο και συχνότερα, αφετέρου λόγω των συνθηκών ζωής όλο και περισσότεροι άνθρωποι παρουσιάζουν κάποια συμπτώματα που παραπέμπουν σε απώλεια μνήμης και γνωσιακών λειτουργιών. Στις Η.Π.Α. σήμερα οι πάσχοντες από Αλτσχάιμερ υπολογίζονται σε περισσότερους από 5 εκατομμύρια, ενώ αναμένεται να  έχουν ξεπεράσει τα 16 εκατομμύρια το 2050.

Κατ’ αρχάς να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν πρόκειται να νοσήσουν όλοι, αλλά υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι καθορίζουν την πιθανότητα εμφάνισης. Αυτοί χωρίζονται σε μη τροποποιήσιμους: ηλικία, φύλο, κληρονομικό ιστορικό και ύπαρξη ενός γονιδίου Ε στο αλέλιο ε4 και σε τροποποιήσιμους, όπως είναι: ο σακχαρώδης διαβήτης, η αντίσταση στην ινσουλίνη, το μεταβολικό σύνδρομο, η παχυσαρκία, η δυσλιπιδαιμία, η υπέρταση (και τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια που την συνοδεύουν), η κατάθλιψη (και η γενικότερη κακή ψυχολογική κατάσταση), το κάπνισμα, το αλκοόλ και γενικότερα οι καταχρήσεις, η καθιστική ζωή και οι κακές διατροφικές συνήθειες, το υπνοαπνοϊκό σύνδρομο κ.ά.. Επομένως, αν εξαιρέσουμε αυτούς που έχουν ισχυρούς προδιαθεσικούς παράγοντες, όλοι οι υπόλοιποι θα πάθουν άνοια μόνο αν «πηγαίνουν γυρεύοντας», δηλαδή αν δεν εφαρμόζουν όλους τους υγιεινοδιαιτητικούς και συμπεριφορικούς κανόνες μιας σχετικά «καλής» και «ήρεμης» ζωής.

Τώρα, όσον αφορά τη θεραπεία, δυστυχώς τα πράγματα δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, διότι παρά το γεγονός ότι αυτή την χρονική στιγμή δοκιμάζονται πολλά φαρμακευτικά σκευάσματα, τα εγκεκριμένα φάρμακα μέχρι σήμερα είναι μόνο τέσσερα και μάλιστα τα αποτελέσματά τους περιορίζονται κυρίως στο να «φρενάρουν» την εξέλιξη της νόσου και όχι να την θεραπεύουν.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η θεραπεία της νόσου πέρα από την πρόληψη για την οποία μίλησα προηγουμένως, στηρίζεται και πάλι στην αλλαγή του τρόπου διαβίωσης και της βελτίωσης όλων εκείνων των παραγόντων που επιδεινώνουν τη νόσο (προαναφέρθηκαν το σάκχαρο, η πίεση, η χοληστερίνη, το άγχος κλπ.). Έχουν γίνει πολλές μελέτες, οι οποίες έχουν δείξει ότι εκτός από αυτούς τους παράγοντες, ευεργετική επίπτωση (τουλάχιστον στα αρχικά στάδια της νόσου) έχουν και κάποιες πρακτικές, οι οποίες εφαρμόζονται ευρέως στα κέντρα άνοιας, όπως είναι τα σταυρόλεξα, τα Sudoku, η ενασχόληση με κομπιούτερ ή χειροτεχνίες ή η εκμάθηση νέων πραγμάτων, όπως μια ξένη γλώσσα ή μια καινούργια τέχνη κλπ. Τέλος, να μην ξεχνάμε και τη διατήρηση μιας καλής σωματικής κατάστασης μέσω της άσκησης, η οποία επίσης επιδρά πολύ θετικά στην εξέλιξη της άνοιας.